Handhavingsplan schijnzelfstandigheid 2026

Afgelopen jaar kregen wij veel vragen over het risico op schijnzelfstandigheid, nadat de Belastingdienst aankondigde weer actief te gaan handhaven. In 2025 gold daarbij een zogenoemde zachte landing: er werd wel gehandhaafd, maar er werden geen verzuimboetes opgelegd en correcties over de periode vóór 1 januari 2025 bleven in beginsel achterwege. In 2026 wordt opnieuw gewerkt met een specifiek handhavingsplan (versie 11 december 2025), vergelijkbaar met 2023–2025. Pas vanaf 2027 wordt handhaving onderdeel van het reguliere toezicht.

Aanvankelijk was het uitgangspunt dat deze zachte landing per 1 januari 2026 zou eindigen. Inmiddels heeft het kabinet, na stevige druk vanuit de Tweede Kamer, op 18 december 2025 toegezegd dat ook in 2026 geen verzuimboetes zullen worden opgelegd bij constatering van schijnzelfstandigheid. De handhaving zelf blijft echter onverkort van kracht. Dit betekent waarschijnlijk dat het handhavingsplan op enkele punten wordt aangepast, maar dat de manier van handhaven in de praktijk grotendeels hetzelfde blijft.

We nemen je mee in de belangrijkste punten die jij als ondernemer in 2026 in de gaten moet houden, zodat je het risico op naheffingen en boetes zo laag mogelijk houdt.

Wat kun jij in 2026 verwachten als ondernemer?

• Er is geen volledige zachte landing meer, maar verzuimboetes blijven ook in 2026 achterwege.
• De Belastingdienst kan bij onjuiste kwalificatie naheffingen loonbelasting en premies opleggen, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.
• Vanaf 2026 kan wel een vergrijpboete worden opgelegd (10% tot 100% van de naheffing), maar alleen bij aantoonbare kwaadwillendheid.
• Extra toezicht op de inhuur van externen, waaronder constructies via tussenpersonen en ketens.
• Meer kans op controle, waarbij de Belastingdienst in beginsel start met een bedrijfsbezoek.
• Op basis van een bedrijfsbezoek kan geen naheffing worden opgelegd, wel een waarschuwing. Voor een naheffing is een boekenonderzoek nodig.
• Correcties kunnen tot vijf jaar terug worden opgelegd, maar niet verder terug dan 1 januari 2025 (behalve bij kwaadwillendheid of het negeren van aanwijzingen).
• Actieve communicatie en voorlichting vanuit de overheid over het juiste contract.
• Snellere opvolging van signalen dat een zzp-constructie mogelijk een dienstbetrekking is.
• Zwaardere beoordeling van ketensamenwerking: werken via een tussenpersoon sluit schijnzelfstandigheid niet uit.

Los van de Belastingdienst blijven risico’s bestaan op het gebied van pensioenrechten, cao-rechten, minimumloon en sociale zekerheid.

Wat kun jij nu al doen?

Blijf de samenwerking met zzp’ers beoordelen en monitoren aan de hand van de feitelijke situatie. Ons advies is om dit in ieder geval jaarlijks te doen. Verandert er iets in de samenwerking met de zzp’er? Bekijk dan of dit consequenties kan hebben ten aanzien van een eventuele (eerdere) beoordeling. Niet het contract, maar de feiten hebben de doorslag. Let op factoren als:

• gezagsverhouding,
• integratie in de organisatie,
• vervanging en aansprakelijkheid;

Wij helpen je op weg met onze handige checklist, deze kun je ook nu nog altijd gebruiken. Je kunt de Belastingdienst ook vragen vooraf mee te kijken. Een volledig onderzoek verkleint risico’s achteraf. Gebruik daarnaast de tools van de overheid, zoals:

• nl (keuzehulp)
• de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie.

Leg je beoordeling tot slot vast, zodat je altijd kunt aantonen dat je hier goed mee bezig bent geweest, althans dat je het met de juiste intenties hebt gedaan. Dat scoort altijd beter bij de Belastingdienst dan wanneer je kwaadwillend het systeem hebt willen ondermijnen natuurlijk.

Vragen? VDT staat paraat!

Kom je er zelf niet helemaal uit? Geen probleem! Wij denken ook in 2026 graag mee over jouw specifieke situatie, (her)beoordelen contracten en adviseren over inrichting van je inhuurprocessen. Bellen kan via 013 – 544 04 00 of mail naar mi*************@***********en.nl of ev********@***********en.nl