Arbowet in beweging (wijzigingen per 1 juli 2026): wat je moet weten en doen! 

Arbowet in beweging (wijzigingen per 1 juli 2026): wat je moet weten en doen! 

De wereld van arbeidsomstandigheden staat nooit stil en 2026 vormt daarop geen uitzondering. Per 1 juli 2026 wijzigen een aantal artikelen van de Arbowet. In dit blog nemen we de wijzigingen met je door en geven je praktische tips. 

Waarom wordt de Arbowet aangepast?

Werkgevers moeten hun werknemers actief gaan betrekken bij het arbobeleid. Dat is geen nieuwe verplichting, maar volgt al uit de huidige tekst van de Arbowet. Na onderzoek is echter geconcludeerd dat werknemers in de praktijk onvoldoende worden betrokken bij beslissingen over hun veiligheid en gezondheid op het werk. De Arbowet sluit niet goed meer aan op de Europese regels voor veilig en gezond werken. De wijzigingen van de Arbowet per 1 juli 2026 moeten dit oplossen.

Overlegverplichting: van ‘samenwerken’ naar ‘raadplegen’

De grootste verandering is de wijziging van artikel 12 van de Arbowet. Volgens het huidige artikel moeten werkgevers bij de uitvoering van het arbeidsomstandighedenbeleid samenwerken met hun werknemers. Per 1 juli wordt het woord ‘samenwerken’ vervangen voor ‘raadplegen’. Dat klinkt als een klein verschil, maar de consequentie is groot. Raadplegen betekent een dialoog voeren én serieus ingaan op wat werknemers inbrengen. Daarbij wisselen beide partijen actief informatie uit. Werknemers mogen de werkgever adviseren en voorstellen doen over veiligheid en gezondheid op het werk. Dat recht is nu expliciet vastgelegd in de wet, ook voor werknemers in bedrijven zonder OR.

Sommige werkgevers gebruikten het woord ‘samenwerken’ ten onrechte als argument om hun eigen verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving deels bij werknemers neer te leggen. Dat kan straks niet meer. De werkgever is volledig verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een arbeidsomstandighedenbeleid.

Wie raadpleeg je, en waarover?

In het nieuwe artikel 12 wordt straks opgenomen dat de OR en de PVT moeten worden geraadpleegd over het arbeidsomstandighedenbeleid. Maar niet elk bedrijf heeft een OR of PVT. Wat geldt er dan? De aanpassing van de Arbowet maakt dit duidelijk:

• Heb je een OR of PVT? Dan moet je die raadplegen. Je kunt niet individuele werknemers raadplegen als er een vertegenwoordiging aanwezig is. De OR of PVT gaat voor.
• Heb je geen OR of PVT? Dan raadpleeg je de betrokken werknemers rechtstreeks. Zij krijgen ook het recht om zelf voorstellen te doen.

De raadpleging gaat over alle maatregelen die van wezenlijk belang kunnen zijn voor de veiligheid en gezondheid op de werkvloer. De Arbowet legt daarnaast een aantal onderwerpen vast waarover je de OR, PVT of je werknemers in ieder geval moet raadplegen:

• de aanwijzing van bedrijfshulpverleners;
• de risico-inventarisatie en -evaluatie;
• de organisatie van deskundige bijstand;
• de aanvullende deskundige bijstand;
• de arbodienst;
• de doeltreffende inlichting van werknemers over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico’s.

Wat betreft de frequentie van de raadpleging worden geen nadere eisen geformuleerd. Het is aannemelijk dat de OR, PVT of werknemers moeten worden geraadpleegd als de omstandigheden daar aanleiding toe geven. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn als er op het gebied van de arbeidsomstandigheden wijzigingen gaan plaatsvinden, zeker indien het de bovenstaande onderwerpen betreft die per 1 juli 2026 expliciet in de Arbowet worden vastgelegd.

Handhaving 

Tot nu toe was artikel 12 van de Arbowet niet handhaafbaar. Werkgevers konden hun verplichtingen negeren zonder dat de Arbeidsinspectie kon ingrijpen. Dat verandert per 1 juli 2026: bestuursrechtelijke handhaving door de Arbeidsinspectie wordt mogelijk. 

Actie! 

De wet staat vast en treedt in werking op 1 juli 2026. Drie to-do’s om je daarop voor te bereiden: 

1. Check of je een OR of PVT hebt. Zo ja: zorg dat arbobeleid structureel terugkomt op de agenda. Zo nee: leg schriftelijk vast hoe en wanneer je de betrokken werknemers raadpleegt.
2. Documenteer je overleg. De Arbeidsinspectie kan per 1 juli 2026 handhaven. Zorg dat je kunt aantonen dát je overleg hebt gevoerd én over welke onderwerpen.
3. Controleer de RI&E. Is jullie risico-inventarisatie en -evaluatie actueel? Dit is een van de verplichte onderwerpen. Een verouderde RI&E is sowieso een risico bij een inspectie van de Arbeidsinspectie. 

Hulp nodig bij het opstellen van een gespreksstructuur met je OR, of vragen over de overlegverplichting? Je kunt ons bereiken via 013 544 04 00, vraag naar Team Mens & Arbeid.