Wet toekomst pensioenen in het kort: tips voor een soepele overgang

De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel is in volle gang. Dit zorgt voor vragen bij werkgevers. Wij zetten de belangrijkste punten van de Wet toekomst pensioenen op een rij, met daarbij handige tips voor de praktijk. Zo kom jij als werkgever goed beslagen ten ijs bij de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel.

Wat regelt het nieuwe pensioenstelsel?

De kern van het nieuwe pensioenstelsel is dat pensioenopbouw (meestal) enkel nog plaatsvindt op basis van een premieregeling met een leeftijdsonafhankelijke vlakke premie. Daarmee wordt de uiteindelijke pensioenuitkomst dus in alle gevallen bepaald door de hoogte van de ingelegde premie en het behaalde rendement. De middelloon- en eindloonregelingen komen hiermee te verdwijnen.

Onder de Wet toekomst pensioenen bestaan er nog drie soorten premieregelingen:

1. de (nieuwe) solidaire premieovereenkomst (alle pensioenuitvoerders);
2. de flexibele premieovereenkomst (alle pensioenuitvoerders); en
3. de premie-uitkeringsovereenkomst (alleen voor verzekeraars, deze wordt in de praktijk nog weinig aangeboden).

Pensioenfondsen, verzekeraars, werkgevers en werknemers (via sociale partners, vakbonden of ondernemingsraden indien van toepassing) moeten vóór 1 januari 2028 afspraken hebben gemaakt over hoe zij overstappen op de nieuwe pensioenregels. Tot 1 januari 2028 geldt een overgangsperiode.

To do: het transitieplan

Werkgevers zijn verplicht hun pensioenovereenkomsten aan te passen en een transitieplan op te stellen. Werkgevers die vóór 1 juli 2023 al een premieregeling met een stijgende staffel hadden (vaak bij verzekeraars), mogen deze voor hun huidige werknemers handhaven. In dat geval is een transitieplan niet verplicht, hoewel het wel wordt aangeraden om de gemaakte keuzes schriftelijk vast te leggen. Deze uitzondering noemen we de ‘eerbiedigende werking’. Controleer dus altijd even of er sprake is van een eerbiedigende werking, dat scheelt je een hoop gedoe!

Als er geen sprake is van een eerbiedigende werking, dan had je uiterlijk op 1 januari 2025 het transitieplan aan het pensioenfonds moeten toezenden. Heb je dit nog niet gedaan? Neem dan spoedig contact op met het pensioenfonds en vraag om hulp! Wordt de pensioenovereenkomst uitgevoerd door een verzekeraar of premiepensioeninstelling (PPI), dan geldt als uiterste datum 1 oktober 2027 (alhoewel op veel websites nog steeds de datum van 1 oktober 2026 staat vermeld).

Wij raden in ieder geval aan om zo snel mogelijk te handelen als je als werkgever wel zelf aan zet bent, want het betreft een tijdrovend proces! Ben je te laat, dan riskeer je op den duur claims van werknemers als de Belastingdienst tot de conclusie komt dat een pensioenregeling ‘fiscaal onzuiver’ is. Grote kans dat werknemers de schade die hieruit voor hen voortvloeit, op de werkgever gaan verhalen.

In het transitieplan staat onder andere:

• Voor welke regeling gekozen wordt: solidaire of flexibele premieregeling;
• Waarom voor een regeling gekozen is;
• Welke voor- en nadelen daaraan ten grondslag liggen;
• Wanneer er wordt overgestapt (in ieder geval uiterlijk op 1 januari 2028);
• Of bestaande pensioenen worden ingevaren: dus worden deze omgezet naar de nieuwe regeling?;
• Of er compensatie komt voor werknemers die erop achteruitgaan. Vooral werknemers van ongeveer 40 tot 55 jaar lopen mogelijk financieel nadeel op, omdat zij korter profiteren van een vlakke premie; en
• Of er een reserve wordt opgebouwd voor financiële tegenvallers.

Meer over de inhoud van het transitieplan vind je via deze link. Via deze link vind je bovendien een handig sjabloon van een transitieplan voor werkgevers die een pensioenregeling hebben bij een pensioenfonds.

Ben je aangesloten bij een verplicht bedrijfstakpensioenfonds, dan zijn de sociale partners aan zet voor het opstellen van een transitieplan en heb je vooralsnog even geen zorgen hieraan.

To do: check deadlines en het overstapmoment

Ga na wanneer jouw overstapmoment praktisch mogelijk is. Het moment dat je contract met de pensioenuitvoerder afloopt (indien van toepassing), is vaak een logisch overstapmoment. Het voorkomt dubbele gesprekken en versnelt de besluitvorming. Overleg met de pensioenuitvoerder of de door jou gewenste overstapdatum mogelijk is.

To do: contact met de pensioenuitvoerder

Neem altijd even contact op met de huidige pensioenuitvoerder en win informatie in.

Vraag bijvoorbeeld:

• Wat betekent de nieuwe regeling voor mijn werknemers?
• Zijn er werknemers die mogelijk compensatie nodig hebben?
• Hoe wordt de compensatie berekend en welke peildatum geldt?
• Met welke andere aspecten moeten wij rekening houden?

To do: vraag de OR om instemming

De wijziging van een pensioenregeling vereist zorgvuldige communicatie met werknemers en, waar nodig, compensatie om juridische conflicten te voorkomen. De OR heeft op grond van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) instemmingsrecht. Zorg ervoor dat je de OR verzoekt om instemming met de wijziging van de pensioenregeling en stuur het transitieplan bij dat verzoek mee. Uiteraard geldt deze verplichting alleen als er een OR is in de organisatie.

To do: informeer werknemers bij beëindiging van het dienstverband

Tijdens de overgangsperiode kan een werknemer bij vertrek uit de organisatie (een deel van) de compensatie mislopen. Het is belangrijk dat je hier duidelijk over bent, zodat werknemers weten waar zij aan toe zijn.

Bij het sluiten van een vaststellingsovereenkomst is het belangrijk om duidelijk te zijn over de mogelijke gevolgen van de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel, waaronder het eventueel mislopen van compensatie. Werknemers van ongeveer 40 tot 55 jaar kunnen recht hebben op compensatie bij de overgang naar de nieuwe premieregeling. Wie uit dienst gaat vóór de overstap, kan deze compensatie mislopen.

Wordt dit niet duidelijk besproken of vastgelegd, dan kan een werknemer achteraf stellen dat hij de vaststellingsovereenkomst heeft gesloten op basis van een onjuiste voorstelling van zaken. In dat geval bestaat het risico dat de werknemer de overeenkomst (gedeeltelijk) vernietigt op grond van dwaling.

Concreet betekent dit:

• Leg schriftelijk vast welke informatie aan de werknemer is verstrekt over de pensioenovergang en mogelijke compensatie;
• Benoem duidelijk of de werknemer bij beëindiging van het dienstverband wel of geen aanspraak behoudt op compensatie;
• Vermeld in de vaststellingsovereenkomst of de werknemer zich heeft laten bijstaan door een juridisch of financieel adviseur bij het beoordelen van de gevolgen voor zijn pensioen;
• Vermijd formuleringen die de indruk wekken dat er geen risico’s of gevolgen zijn, als dit niet met zekerheid kan worden gesteld;
• Bevestig dat de werknemer de verstrekte informatie heeft begrepen en dat hij zelfstandig verantwoordelijk is voor zijn beoordeling van de gevolgen;
• Indien je een beëindigingsvergoeding betaalt kan je er voor kiezen om op te nemen dat eventuele compensatie wordt geacht onderdeel uit te maken van die vergoeding;
• Benoem bij de finale kwijting expliciet dat deze ook betrekking heeft op eventuele toekomstige aanspraken uit de pensioenovergang (voor zover wettelijk toegestaan);
• Zorg dat alle verklaringen over pensioen en compensatie consistent zijn met de overige bepalingen in de vaststellingsovereenkomst om juridische discussies achteraf te voorkomen.

Zo wordt het risico op discussies of vernietiging van de vaststellingsovereenkomst aanzienlijk kleiner. Op ons portaal vind je de nieuwste versie van onze model vaststellingsovereenkomst waarin bovenstaande allemaal is verwerkt.

Wat als je er samen niet uitkomt?

Lukt het werkgevers, werknemers, ondernemingsraad of vakbonden niet om tot afspraken te komen? Dan bemiddelt een onafhankelijke transitiecommissie. Als bemiddeling geen resultaat oplevert, stelt deze commissie uiteindelijk de inhoud van de nieuwe pensioenregeling vast.

Waar vind je duidelijke en praktische informatie?

• Pensioenduidelijkheid.nl voor werkgevers en werknemers, met uitleg over wat de nieuwe regels betekenen.
• Werkenaanonspensioen.nl voor pensioenfondsen, werkgevers en adviseurs, inclusief tijdlijnen en voorbeeldplannen.
• Voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer – via rijksoverheid.nl

Vragen?

De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel vraagt een goede voorbereiding, communicatie en samenwerking. Door op tijd te starten en duidelijk te communiceren naar werknemers, voorkom je verrassingen en zorg je dat jouw organisatie soepel overstapt op het nieuwe pensioenstelsel. Heb je hier vragen over? Wij staan voor je klaar: bel 013 – 544 04 00 en vraag naar een van onze collega’s van Team Mens en Arbeid!

Inhoud transitieplan | Werken aan ons Pensioen